Làm hậu trường
Cậu bé Ánh Dương lại thi đỗ vào cấp 3 nên bác mẹ cũng không muốn cho đi.
". Thay vì mê tuồng. Tôi cũng đã tự bươn chải để lo cho cuộc sống và việc học hành để cha mẹ ở quê đỡ khổ. Tướng võ đạo mạo trên khán đài. Ngày ấy. Anh lại hối hả trở về Hà Nội. Đang học lớp 9 thì lên theo học hệ trung cấp tại hí trường Tuồng Việt Nam. Mà việc kiếm tiền bằng nghề.
Còn chưa kịp bớt phiền muộn. Biết được dự định này của anh. Ánh Dương ra trường với tấm bằng loại giỏi và đến nay đã có trong tay 4 tấm Huy chương Vàng. Nghĩ cũng ngậm ngùi thương mình. Cũng chính nhờ vai diễn thành công này mà sau đó.
Khó nhọc. Sang trọng các kỳ thi mà chưa một lần bố mẹ già ở quê có điều kiện lên xem để cổ vũ như các bạn cùng trang lứa. Ý nghĩ về nghệ thuật sàn diễn của Ánh Dương còn ngây thơ lắm. 2 Huy chương Bạc tại các Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp. Nghệ sĩ Ánh Dương còn nhớ.
Lúc ấy. Các cô chú ở hí viện Chèo Việt Nam về quê tuyển sinh. NSƯT Ánh Dương có sở trường vào các vai "kép mặt trắng" - là những vai được hóa trang đẹp. Một mình lóc cóc sang tận Bắc Ninh để diễn rồi lại đi về. Bây chừ. Cơ duyên lại đến khi Nhà hát Tuồng về quê tuyển sinh và tất nhiên cậu thanh niên Ánh Dương cũng chẳng bỏ qua thời cơ ấy.
Anh làm thợ may lành nghề tới mức đến giờ vẫn ngay tự cắt may áo xống cho mình. Lại là nghề diễn tuồng thì xưa nay chưa bao giờ là chuyện dễ. Nhưng khi đã là cột trụ trong gia đình. Lúc ấy. Nội tâm nhiều. Những lời tán thưởng. Nên anh định "dứt áo" sang học thanh nhạc. Về đến nhà chẳng mấy khi trước 12h đêm.
Là bố của hai đứa trẻ thì trăm thứ bà rằn phải lo. Ánh Dương thực sự bõ bèn nỗi khó nhọc. Có mẹ ở bên trợ giúp. Với anh. Dứt khoát nên rất tốn sức. Tôi còn có bố mẹ già ở quê cần chăm lo thờ tự. Nỗi buồn đau mất mát quá lớn khiến anh tưởng chừng khó tập trung cho vai diễn.
Ánh Dương đã qua được vòng sơ tuyển. Ánh Dương lúc đó còn khá trẻ đã được giao vào vai Hồ Quý Ly - một vai diễn rất quan yếu và việc tập tành cũng tốn nhiều công sức vì phải diễn võ thuật.
". Từ khi lên Hà Nội học. Một nỗi day dứt với anh là đã không kịp về nắm tay cha trước khi cha về nơi cuối trời. Nhưng rồi lại nghĩ. Lúc đó đạo diễn - NSND Doãn Hoàng Giang đã phải vừa cổ vũ anh vắt. NSƯT Ánh Dương vào vai Tiết Giao trong trích đoạn “Hồ Nguyệt cô hóa cáo”. Cát sê thấp. Đúng là gánh nặng cả hai vai.
Thế nên có những lúc đời sống hạn hẹp quá. Đồng lương luôn eo hẹp. Anh nói như trút bầu tâm sự: "Những giây lát tỏa sáng đầy niềm vui như thế cũng chẳng kéo dài lâu và cũng không có nhiều trong một đời nghệ sĩ.
Liền tù tù phải đi làm ca đêm nhưng vẫn nhận hàng về làm tại nhà để có thêm thu nhập.
Cử chỉ. Bạch Trà. "Romeo và Juliet". Lúc ấy Ánh Dương mới được tiếp xúc với câu tuồng trước nhất. Vai diễn này cũng đã mang về cho nghệ sĩ Ánh Dương thêm một Huy Chương Vàng trong Liên hoan sàn diễn Tuồng toàn quốc năm 2013 diễn ra tại Quảng Ngãi. Lúc ấy. Ngay sau đêm ấy. Cứ ngỡ trở thành nghệ sĩ là được lên sàn diễn hóa thân vào những bậc đế vương.
Thương cái nghề của mình sao quá nặng nhọc. Vừa nói vui với các đồng nghiệp: "Thằng này đúng là giỏi thật. Họ đã nhận ra giọng hát của Ánh Dương là rất hiếm với tuồng. Anh có một gia đình nhỏ ấm áp để đi về với người vợ hiền và các con ngoan ngoãn. NSƯT Ánh Dương mê chèo từ nhỏ. Nhiều người lo Ánh Dương tâm cảnh ngổn ngang rối bời sẽ khó hoàn thành tốt vai diễn. Nỗi thương mẹ già cả đời khó nhọc lam lũ vì con.
Có lẽ đó cũng là phần thưởng xứng đáng của thế cục. Một mình lóc cóc đi học. Buổi diễn múa đao. Làm nghề gì chẳng khó nhọc. Trong vở diễn này. Lúc con nghèo khó. Anh chẳng bao giờ nề hà. Thế rồi 2 năm sau. Nhưng đúng là "lửa thử vàng. Được coi là các vai chính diện trong nghệ thuật tuồng
NSƯT Ánh Dương chợt nhớ lại cách đây hơn chục năm. Nhưng tiền bổ dưỡng có khi chỉ được mấy chục ngàn. Diễn xong lại dỡ sân khấu. Trở lại sàn tập vì vở "Võ Tam Tư trảm cáo" mà đoàn 2 của anh dựng đang vào hồi nước rút để chuẩn bị cho buổi tổng duyệt. Ánh Dương với dáng người cao nhưng gầy nhẳng. Nếu không muốn nói là nhọc nhằn. Múa kiếm tốn nhiều năng lượng mà chỉ đủ tiền mua cái bánh mì hoặc cốc chè đỗ đen để.
Vừa làm việc nhà giúp vợ. NSƯT Ánh Dương một lần nữa thành công với vai diễn quan đại thần Nguyễn Tri Phương trong vở "Nhạn cô thần - Nguyễn Tri Phương" - một vở tuồng được đánh giá dàn dựng công phu.
Phải lên Hà Nội thi tiếp một vòng nữa. Đầy sáng tạo. Với cơm áo gạo tiền. Bươn chải với những sô diễn bên ngoài Nhà hát để có tiền đóng học. Không cho đi bởi với con mắt xanh trong nghề. Đúng là nghề chẳng phụ người. Đinh Lan đã giữ anh lại. Khiến có lần Ánh Dương sau buổi diễn tủi đến chảy nước mắt. Vốn con nhà nông. Hai vợ chồng anh vốn biết cha già thích ăn bưởi Diễn. Lời hát đều phải mạnh mẽ.
Đã mua sẵn mấy chục quả đợi cuối tuần về thăm cha như mọi khi. Cuộc sống của NSƯT Ánh Dương và gia đình đã khá giả hơn xưa nhiều nhưng anh vẫn nhớ những cơn đói cồn cào sau những buổi tập. Tìm đến nhà NSƯT Ánh Dương mới hay anh vừa sang trọng nỗi buồn đau mất đi người cha đáng kính. Các nghệ sĩ đàn anh đã truyền dạy và giao cho Ánh Dương một vai diễn lớn - đó là vai Phàn Định Công trong trích đoạn tuồng "Phàn Định Công đề cờ" trong vở tuồng "Sơn Hậu".
Có khi phải đi chuẩn bị cho đêm diễn từ 3-4h chiều bao gồm cả công việc dựng sàn diễn. Nhưng đúng là "Đã mang lấy nghiệp vào thân. ". Khi ấy. Nhưng rồi rút cuộc anh cũng đã gạt được nỗi buồn riêng để nhập tâm xuất sắc vào vai diễn khiến nhiều người kinh ngạc. Khi còn đơn thân thì không sao. Trong lúc tâm trạng như vậy mà nó vẫn diễn được một cách bạo liệt nhưng cũng đầy tình cảm. Chia sẻ.
Nghệ sĩ Quang Tốn. Nhọc nhằn của một diễn viên tuồng khi luôn phải biểu diễn vũ đạo mạnh. Sau ba niên học. Chỉ có 50 kg.
Năm 2013 này. Lúc nào người ta cũng thấy anh chạy đôn chạy đáo. Lúc ấy. Để từ bỏ một thứ đã gọi là "duyên nghiệp" cũng chẳng phải chuyện dễ dàng. Tự thấy mình sức khỏe có phần yếu hơn các bạn. Định "bật" ra ngoài để kiếm sống và lo cho gia đình. Nghề nào cũng phải cố cả thôi. Người vợ tần tảo của nghệ sĩ Ánh Dương vốn là công nhân của một nhà máy may.
Khiến anh áy náy khôn nguôi. Tôi thường đi lấy thuốc lá bỏ mối cho các cửa hàng kiếm thêm tiền trang trải cuộc sống đấy. Lại nhận sô bên ngoài để có đồng ra đồng vào. NSƯT Ánh Dương vào vai Tiết Cương - một nguyên suý oai hùng trong các trận chiến với Võ Tam Tư. Giàu nghèo sướng khổ gì chỉ có một mình chịu.
Những tiếng vỗ tay. Đến khi vợ chồng có điều kiện hơn một chút thì mẹ lại không còn. Gian nan thử sức". Vừa lo việc cơ quan. Mùa hội diễn năm ấy Ánh Dương đã thành công nhóc con với Huy chương Vàng cho vai diễn Hồ Quý Ly. Vai diễn lớn đầu đời này cũng chính là dấu mốc quan trọng giữ nghệ sĩ Ánh Dương ở lại với làng tuồng. Mẹ anh cũng mất đúng vào dịp rạp hát Tuồng Việt Nam dựng vở "Hồ Quý Ly" do NSND Doãn Hoàng Giang làm đạo diễn để chuẩn bị dự Liên hoan sàn diễn Chèo - Tuồng - Dân ca tại Nha Trang năm 1999.
Tôi cũng định "buông tay". Có hôm hàng nhiều quá. Quan văn. Mua sữa cho con. Họ lại phải đối mặt với những vấn đề bình thường. Có thể. Chị phải làm thâu đêm. ". Quen khó nhọc ngày đêm. Ánh Dương liên tục được giao đảm trách các vai "kép chính" trong các vở mà hí trường Tuồng Việt Nam dàn dựng như "Triệu Đình Long cứu chúa"; "Lê Hoàn"; "Giông tố"; "Hồ Quý Ly".
Trong thời đoạn khó khăn ấy. Những lúc như thế NSƯT Ánh Dương cũng phải lăn xả vào giúp vợ. Thế mà vì vậy không kịp. Không níu nghề nữa. Bồi bổ. Động viên của anh em bạn nghề dành cho anh trong đêm diễn ấy đã trở thành kỷ niệm đẹp không bao giờ quên trong đời nghệ sĩ lắm gieo neo của Ánh Dương. Lời nói. Anh tâm can: "Có những đêm mưa phùn gió bấc. "Otenlo". Chồng của nhân vật tuồng nức danh Hồ Nguyệt Cô.
Lo tang gia xong. Có năm.
